Doğum Sonrası (Postpartum) Depresyon
Bebeğinizi kucağınıza almak hayatınızın en özel anlarından biridir. Ancak bu dönem her zaman yalnızca mutluluk ve heyecanla geçmeyebilir. Bazı anneler doğumdan sonra yoğun üzüntü, kaygı, umutsuzluk ve tükenmişlik hissedebilir. Bu durum doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon) olarak adlandırılır ve sanıldığından çok daha yaygındır.
Yaklaşık her 7–10 anneden birinde doğum sonrası depresyon gelişebilir. Bu durum annenin suçu değildir; hormonal değişiklikler, uykusuzluk, fiziksel iyileşme süreci ve yaşamın bir anda değişmesi gibi birçok etken rol oynar.
Lohusa hüznü ile doğum sonrası depresyon aynı şey midir?
Hayır.
Doğumdan sonraki ilk günlerde birçok anne duygusal dalgalanmalar yaşayabilir. Sebepsiz ağlama, hassasiyet, kaygı ve alınganlık gibi belirtiler görülebilir.
Buna “lohusa hüznü (baby blues)” denir.
Lohusa hüznü genellikle doğumdan sonraki ilk birkaç gün içinde başlar ve iki hafta içinde kendiliğinden düzelir.
Doğum sonrası depresyonda ise belirtiler daha şiddetlidir, daha uzun sürer ve annenin günlük yaşamını, bebeğiyle ilişkisini ve yaşam kalitesini belirgin şekilde etkiler.
Doğum sonrası depresyonun belirtileri nelerdir?
Aşağıdaki belirtilerden birkaçının iki haftadan uzun sürmesi doğum sonrası depresyonu düşündürebilir:
* Sürekli mutsuz veya çökkün hissetmek
* Eskiden keyif alınan şeylerden zevk alamamak
* Sürekli ağlama isteği
* Yoğun kaygı veya panik hissi
* Kendini yetersiz veya kötü bir anne gibi hissetmek
* Aşırı suçluluk duygusu
* Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü
* Uyku sorunları (bebek uyurken bile uyuyamamak)
* İştah değişiklikleri
* Sürekli yorgunluk ve tükenmişlik hissi
* Bebekle bağ kurmakta zorlanmak
* Umutsuzluk düşünceleri
Kimler daha fazla risk altındadır?
Doğum sonrası depresyon her annede gelişebilir. Ancak aşağıdaki durumlar riski artırabilir:
* Daha önce depresyon veya anksiyete öyküsü
* Önceki gebelikte postpartum depresyon yaşanmış olması
* Ailede depresyon öyküsü
* Sosyal desteğin yetersiz olması
* Zorlu gebelik veya doğum süreci
* Prematüre doğum veya bebeğin sağlık sorunları
* Yoğun stres, ekonomik veya ailevi problemler
* Tiroid hastalıkları gibi bazı tıbbi durumlar
Ne zaman yardım alınmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına, psikiyatri uzmanına veya klinik psikoloğa başvurulmalıdır:
* Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa
* Günlük yaşamınızı etkiliyorsa
* Bebeğinizle ilgilenmekte zorlanıyorsanız
* Kendinize veya bebeğinize zarar verme düşünceleri oluşuyorsa
Erken destek almak hem annenin hem de bebeğin sağlığı açısından büyük önem taşır.
Doğum sonrası depresyon nasıl değerlendirilir?
Muayene sırasında belirtiler ayrıntılı olarak değerlendirilir.
Gerekli görüldüğünde, doğum sonrası depresyon riskini belirlemeye yardımcı olan Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDS) gibi bilimsel olarak geçerliliği gösterilmiş tarama testlerinden yararlanılabilir.
Bu ölçek tanı koydurmaz; yalnızca profesyonel değerlendirme gerekip gerekmediği konusunda yol gösterir.